Aristoteles'in Kategoriler'ine yazdığı kısa Giriş (Eisagōgē), Īsāghūjī'ye hem adını hem de ilk konusunu, yani beş küllîyi veren Yeni Platoncu filozof.
Life
Porfirios Fenike'de Sur şehrinde doğdu. Asıl adı “kral” anlamına gelen Malkos'tu; bu ad Grekçeye Basileus olarak çevrildi. Önce Atina'da Platoncu Longinos'tan, ardından 263'ten 269'a kadar Roma'da Plotinos'tan ders aldı. 268'de Plotinos ona bir bunalımdan kurtulmak için Sicilya'ya gitmesini tavsiye etti; o da Plotinos'un 270'teki ölümünden sonra da orada kaldı.
Hayatının sonlarına doğru, 301 civarında, Plotinos'un yazılarını Enneadlar adıyla düzenledi ve başına, her iki adamın hayatı için de başlıca kaynak olan Plotinos'un Hayatı'nı ekledi. Ona altmış kadar eser nispet edilir; bunların çoğu bugün kayıp ya da parçalar hâlindedir; aralarında büyük bir polemik eseri olan Hıristiyanlara Karşı da vardır. Hayatının geç bir döneminde evlendi ve karısı için Marcella'ya Mektup'u yazdı.
Porfirios, Aristoteles'i Platon ile uzlaştırmaya Plotinos'tan daha istekliydi. Aristoteles'in eserlerine gerçek anlamda şerh yazan ilk Platoncu odur ve onun sayesinde Kategoriler, Yeni Platoncu okullarda temel bir giriş metni hâline geldi. Isagoge'si Bizans'ta, Süryânî ve Arap dünyalarında ve Latin Batı'da mantığa standart giriş oldu.
Uncertain or disputed
- Doğum ve ölüm yılları: SEP 234?–305? verir, GEDSH (Brock) y. 232–y. 305, TDV ö. 304.
- Isagoge'nin tarihi ve yeri (Sicilya, yaklaşık 268–270), modern başvuru eserlerinde aktarıldığı şekliyle antik şârihler Ammonios, Elias ve David'in haberine dayanır; SEP tarih vermez.
Works
- Isagoge (Eisagōgē, “Giriş”); Arapça Īsāghūjī veya al-Madkhal إِيسَاغُوجِي — üzerine AristotelesAristoteles'in Kategoriler'ine beş küllî üzerine, Khrysaorios'a hitaben yazılmış bir giriş; antik şârihler onu Sicilya yıllarına (yaklaşık 268–270) yerleştirir. Latinceye (Marius Victorinus, Boethius), Süryânîceye (6. yüzyıl başlarında isimsiz; Beledli Atanasios, 645) ve Arapçaya (Ebû Osman ed-Dımaşkī; daha önceki tercümeler kayıp) çevrildi. Grekçe metin, nşr. A. Busse (CAG IV.1, 1887); İngilizce tercüme ve şerh Jonathan Barnes (2003).eser
- Aristoteles'in Kategoriler'i üzerine şerhler — üzerine AristotelesDaha kısa bir şerh günümüze ulaşmıştır; Gedalios'a adlı, yedi kitaplık daha uzun bir şerh ise, bir palimpsestin onun önemli bir kısmını içerdiği bildirilinceye kadar yalnızca parçalardan biliniyordu (SEP).şerh
- Plotinos'un Hayatı ve Enneadlar'ın neşriMS 301 civarı.baskı
Reception
Isagoge, Porfirios'un Arapça tercümesi günümüze ulaşan tek eseri (SEP) ve Süryânîceye çevrilen tek eseridir (Brock, GEDSH).
TDV, İslam dünyasında Īsāghūjī'nin, onun kitabıyla aynı amaçla yazılan eserlerin ortak adı hâline geldiğini belirtir.
İbn Sînâ, Isagoge'yi al-Shifāʾ'nın al-Madkhal kısmında yeniden işledi ve Porfirios'u birçok noktada, özellikle araz-ı âmın tanımında düzeltti (Di Vincenzo).
Sources (10)
- Stanford Encyclopedia of Philosophy, ‘Porphyry’
- Gorgias Encyclopedic Dictionary of the Syriac Heritage, ‘Porphyry (ca. 232 – ca. 305)’ (Sebastian P. Brock)
- TDV İslâm Ansiklopedisi, ‘FURFÛRİYÛS’
- TDV İslâm Ansiklopedisi, ‘ÎSÂGŪCÎ’ (Abdulkuddüs Bingöl)
- Wikipedia, ‘Isagoge’
- The Logic Museum, ‘Porphyry, Isagoge’
- Porphyry, Introduction, translated with a commentary by Jonathan Barnes (Oxford: Clarendon Press, 2003), CiNii catalogue record
- Porphyry, Introduction (Isagoge) to the Categories of Aristotle, older English translation (tertullian.org)
- Stanford Encyclopedia of Philosophy, ‘Greek Sources in Arabic and Islamic Philosophy’ (Cristina D’Ancona)
- Silvia Di Vincenzo, ‘Avicenna’s reworking of Porphyry’s “common accident” in the light of Aristotle’s Categories’, Documenti e studi sulla tradizione filosofica medievale 27 (2016)