Edities van al-Mirqāt

1Handschriften en de negentiende-eeuwse lithografieën

Al-Mirqāt werd in het begin van de negentiende eeuw geschreven, aan het eind van het tijdperk van de handschriften in Noord-India, en het lijkt de meeste lezers in druk te hebben bereikt. De voor dit artikel geraadpleegde bronnen geven geen overzicht van de handschriften, en er wordt hier geen beschreven. Voor handschriften van de werken van Faḍl-i Imām verwijst de TDV İslâm Ansiklopedisi naar de catalogus van het British Museum van A. G. Ellis, Persian Literature van Storey en de Encyclopaedia of Islam, die niet zijn geraadpleegd.

De vroegste gedateerde druk die is gezien, is een kleine lithografie van 1286/1869 van de Maṭbaʿ Sayyid al-Maṭābiʿ in Delhi, nu in de Maulana Azad Library van de Aligarh Muslim University en gescand door de Digital Library of India. De titelpagina geeft het jaar zowel in de hidjri- als in de christelijke jaartelling, en de tekst beslaat de bladzijden 2 tot 32.

De British Library bezit twee latere lithografieën uit Delhi, van 1886 en 1888, die de TDV als de eerste edities beschouwt. De editie van 1886, 32 bladzijden, werd met randaantekeningen bezorgd door Muḥammad ʿAbd al-Majīd, leraar aan de Nuʿmāniyya-madrasa; de editie van 1888, 48 bladzijden, heet Mirqāt muḥashshā en bevat aantekeningen die Mawlawī Iʿjāz Aḥmad samenstelde. Beide catalogiseren het boek als al-Mirqāt al-mīzāniyya.

De commentaren werden in dezelfde periode gedrukt: Sharḥ al-Mirqāt van ʿAbd al-Ḥaqq Khayrābādī in [Rampur] in 1866, en de Perzische Hadiyya-yi Shāhjahāniyya van Sayyid ʿAlī Ḥasan Bhūpālī in Kanpur in 1879.

2Deoband, Kanpur en Hyderabad, 1915–1921

Een lithografie uit Deoband van de Kutub Khāna Iʿzāziyya drukt de tekst in een groot, deels gevocaliseerd schrift binnen een kader, met de glosse al-Mirʾāt van Muḥammad ʿImād al-Dīn al-Shērkōṭī (voltooid in 1336/1917) in de marges; zij moet dus uit 1917 of later dateren. Een exemplaar uit de Allama Iqbal Library van de University of Kashmir staat op archive.org.

De Maṭbaʿ Niẓāmī in Kanpur drukte het commentaar van ʿAbd al-Ḥaqq in Rabīʿ al-ākhir 1333/1915 (Al-Qamar); in de scan van een druk van de Maṭbaʿ Niẓāmī op archive.org volgt er een verhandeling over de copula (al-wujūd al-rābiṭī) van zijn leerling Barakāt Aḥmad op. In 1339/1921 gaf de Dār al-Ṭabʿ van de Osmania University in Hyderabad een Urduvertaling uit voor haar opleiding tot het toelatingsexamen (matriculation).

3Moderne edities en scans

Vandaag wordt al-Mirqāt gedrukt door de meeste uitgevers die de Dars-i Niẓāmī bedienen. Maktaba al-Bushrā in Karachi geeft het los uit en in een drie-in-éénband met Taysīr al-manṭiq en de Īsāghūjī; er circuleren ook scans van een Qadīmī-editie en van een ‘Ashrafiyya’-editie met Urduaantekeningen; Maktabat al-Madīna (Dawat-e-Islami) geeft de tekst uit met uitleg tussen de regels en de aantekeningen al-Mishkāt (exemplaar op archive.org 2015); en de Maktaba Qādiriyya in Lahore drukte al-Mirḍāt, de glosse van Sharaf Qādirī. In India geeft Idārat al-Ṣiddīq in Dābhel de tekst uit met Taqwiyat al-Mirqāt.

In 2025 gaf Maktaba al-Ghānim een editie van 632 bladzijden uit met de glosse al-Mirʾāt van al-Shērkōṭī en de berijming Sullam al-ruqāt li-naẓm al-Mirqāt, en in 2026 drukte de Islamosaic-editie van Musa Furber de Arabische tekst tegenover een Engelse vertaling.

Een kritische editie van de matn, gebaseerd op handschriften en vroege drukken, is niet gevonden. Van de commentaren is Sharḥ al-Mirqāt van ʿAbd al-Ḥaqq bezorgd door ʿAbd al-Ḥamīd al-Turkumānī (Amman: Dār al-Nūr al-Mubīn, 2019, 816 blz.), en een facsimile van een druk uit Kanpur verscheen in 2022 in Lahore.

Verschillende drukken zijn online te lezen. De scans van de Digital Library of India op archive.org omvatten de lithografie uit Delhi van 1869, de lithografie uit Deoband met al-Mirʾāt, en twee exemplaren van de Urduvertaling van Osmania uit 1921. Moderne Pakistaanse edities, waaronder die van al-Bushrā, Qadīmī en Maktabat al-Madīna en een ‘Ashrafiyya’-editie, en een scan van het commentaar van ʿAbd al-Ḥaqq in de druk uit Kanpur, zijn door lezers geüpload. De lithografieën van de British Library zijn beschikbaar in de Gale-databank Early Arabic Printed Books from the British Library.