Kleinzoon van de auteur en auteur van Sharḥ al-Mirqāt, het eerste volledige Arabische commentaar op al-Mirqāt; de voornaamste Khayrābādī-logicus van de late negentiende eeuw.
Life
ʿAbd al-Ḥaqq was de zoon van Faḍl-i Ḥaqq en de kleinzoon van Faḍl-i Imām, de auteur van al-Mirqāt. Een Urdustudie over de familie in Al-Qamar geeft als geboorte 1244/1828 in Delhi en zegt dat hij zijn studie bij zijn vader op zijn zestiende voltooide. Volgens Nuzhat al-khawāṭir bleef hij lang bij zijn vader en werd hij door hem opgeleid.
Zijn loopbaan volgde de gunst van vorsten. Nuzhat al-khawāṭir en Asad Q. Ahmed beschrijven hoe Nawwāb Kalb ʿAlī Khān van Rampur hem aan zijn hof hield; onder de volgende vorst, wiens minister hij niet mocht, vertrok hij naar Khayrābād en daarna naar Hyderabad, waar hij een maandelijkse toelage kreeg zonder verplichtingen; en Nawwāb Ḥāmid ʿAlī Khān riep hem terug naar Rampur, waar hij tot zijn dood bleef. Ahmed voegt een periode van bescherming in Tonk toe, en Jamal Malik vermeldt dat hij aan het Delhi College doceerde. Het was ʿAbd al-Ḥaqq die de vrijlating van zijn vader van de Andamanen probeerde te verkrijgen; volgens familiedocumenten kwam hij in Port Blair aan net na de dood van zijn vader in 1861. De Britten gaven hem later de titel Shams al-ʿUlamāʾ en gaven een deel van het geconfisqueerde land van de familie terug.
Hij stond vooral bekend als leraar en commentator in logica en filosofie. Nuzhat al-khawāṭir prijst zijn intelligentie, welsprekendheid en vaardigheid in het debat, maar beschrijft hem ook als trots en scherp van tong: hij zou hebben gezegd dat India geen echte geleerden had voortgebracht, alleen ‘kinderonderwijzers’, op enkelen na, zoals Niẓām al-Dīn Sihālawī, Kamāl al-Dīn Fatḥpūrī en Baḥr al-ʿUlūm. Zijn leerlingen, onder wie Barakāt Aḥmad (gest. 1347/1928) uit Tonk en ʿAbd al-Ḥaqq al-Kābulī, droegen het Khayrābādī-onderwijs de twintigste eeuw in.
Zijn commentaar op al-Mirqāt van zijn grootvader begint met de woorden dat het boek ‘een fijn verhandelinkje is dat het verdient met vloeibaar goud te worden geschreven op de tafelen van de harten van verstandige mensen’. Het verklaart de tekst zinsdeel voor zinsdeel en gaat in discussie met andere autoriteiten; het werd nog gebruikt als belangrijkste bron voor de aantekeningen van een editie uit Karachi (2015).
Uncertain or disputed
- Sterfjaar: 1318/1900–01 (Nuzhat al-khawāṭir); ‘1316 or 1318/1899 or 1901’ (Ahmed); 1899 (Malik); ‘d. 1898 or 1899’ (trefwoordkop van de Library of Congress). Al-Qamar geeft als geboorte 1244/1828; de andere geraadpleegde bronnen geven geen geboortedatum.
- Nuzhat al-khawāṭir noemt Sharḥ al-Mirqāt niet onder zijn werken, maar de lithografieën van 1866 en 1915 en de moderne editie dragen zijn naam.
Works
- Sharḥ al-Mirqāt شَرْحُ المِرْقَاةِ — op al-MirqātArabisch commentaar op al-Mirqāt. Gelithografeerd [Rampur] 1866 (384 blz.; exemplaar in de British Library) en bij de Maṭbaʿ Niẓāmī, Kanpur, in Rabīʿ al-ākhir 1333/1915 (222 blz., op verzoek van Mawlawī ʿAbd al-Subḥān Bihārī); facsimile Lahore: Maktaba Dār al-Islām 2022 (Al-Qamar); kritische editie door ʿAbd al-Ḥamīd al-Turkumānī (Amman: Dār al-Nūr al-Mubīn, 2019, 816 blz.).commentaar
- Glossen op de Sullam-commentarenOp de commentaren van Ḥamd Allāh en van Qāḍī Mubārak op Sullam al-ʿulūm (Nuzhat al-khawāṭir, Ahmed).glosse
- Glosse op de glosse van Ghulām Yaḥyā op de Risāla van Mīr Zāhid (over voorstelling en instemming)Nuzhat al-khawāṭir noemt haar; Al-Qamar vermeldt een druk uit Kanpur (Maṭbaʿ Niẓāmī, Muḥarram 1278, 194 blz.). Ahmed beschrijft het werk waar het in het debat in Rampur van 17 juli 1916 tussen zijn leerling Barakāt Aḥmad en ʿAbd al-Wahhāb al-Bihārī om ging, als zijn commentaar op het commentaar van al-Harawī (Mīr Zāhid) op de verhandeling van al-Taḥtānī over voorstelling en instemming.glosse
- Sharḥ Hidāyat al-ḥikmaCommentaar op Hidāyat al-ḥikma, het filosofiehandboek van al-Abharī (Nuzhat al-khawāṭir).commentaar
- Andere werkenGlossen op de glosse van Mīr Zāhid op Sharḥ al-Mawāqif (gedrukt Delhi 1290, Al-Qamar); een commentaar op Musallam al-thubūt; Tashīl al-Kāfiya, een Arabische versie van het commentaar van al-Jurjānī op de Kāfiya; een commentaar op al-Ufuq al-mubīn; en de voltooiing van al-Hadiyya al-saʿīdiyya van zijn vader.werk
Reception
Zijn commentaar op al-Mirqāt bleef het naslagwerk over het boek. Het wordt overal aangehaald in de aantekeningen van de editie van Maktabat al-Madīna (2015), en een verslag van het debat in Rampur van 1916, dat Ahmed citeert, daagt de tegenstanders uit om te antwoorden op ‘de tegenwerping die verband houdt met het commentaar [van al-Khayrābādī] op de Mirqāt’, wat laat zien dat er een generatie na zijn dood nog steeds over werd gediscussieerd.
Malik noemt hem, in zijn bespreking van de vader, ‘een veel mindere geleerde’; Nuzhat al-khawāṭir en Ahmed stellen hem daarentegen voor als de voornaamste logicus van zijn tijd en het middelpunt van het Khayrābādī-netwerk in Rampur.
Sources (8)
- ʿAbd al-Ḥayy al-Ḥasanī, Nuzhat al-khawāṭir: entry ‘al-ʿAllāma ʿAbd al-Ḥaqq al-Khayrābādī’ (tarājim.com)
- Asad Q. Ahmed, Palimpsests of Themselves: Logic and Commentary in Postclassical Muslim South Asia (University of California Press, 2022), 30–31, 37, 72, 91–93
- Farooq Amir et al., ‘Khayrābādī khāndān kī ʿilmī o taṣnīfī khidmāt’ (Urdu), Al-Qamar 6/1 (2023), 296–297
- Jamal Malik, ‘Letters, prison sketches and autobiographical literature’, IESHR 43/1 (2006)
- Penn Libraries catalogue: Sharḥ Mirqāt, [Rampur] 1866 (British Library, Early Arabic Printed Books)
- Penn Libraries catalogue: Sharḥ al-Mirqāh, ed. ʿAbd al-Ḥamīd al-Turkumānī (Amman: Dār al-Nūr al-Mubīn, 2019)
- Sharḥ Mirqāt, Kanpur: Maṭbaʿ Niẓāmī, with Barakāt Aḥmad’s Risāla fī al-wujūd al-rābiṭī (scan on archive.org)
- al-Mirqāt, with al-Ḥāshiya al-mufīda (Karachi: Maktabat al-Madīna, 2015), introduction