Instemmingen · Syllogismen · 3 van 6

Uitzonderend syllogisme

al-qiyās al-istithnāʾī

القِيَاسُ الاسْتِثْنَائِيّ

Een is een waarin de conclusie of haar letterlijk in de staat.

Concept · nog niet nagekeken

Uitleg

Het verbindt een voorwaardelijke met een tweede premisse die begint met “maar”: “Als de zon is opgekomen, is het dag; maar de zon is opgekomen; dus het is dag.”

Ook geschreven als: sluitrede met “maar”.

In de tekst

وَهُوَ إِمَّا اقْتِرَانِيٌّ كَقَوْلِنَا: كُلُّ جِسْمٍ مُؤَلَّفٌ، وَكُلُّ مُؤَلَّفٍ حَادِثٌ، فَكُلُّ جِسْمٍ حَادِثٌ؛ وَإِمَّا اسْتِثْنَائِيٌّ كَقَوْلِنَا: إِنْ كَانَتِ الشَّمْسُ طَالِعَةً فَالنَّهَارُ مَوْجُودٌ، لَكِنِ النَّهَارُ لَيْسَ بِمَوْجُودٍ، فَالشَّمْسُ لَيْسَتْ بِطَالِعَةٍ.Het is ofwel verbindend, zoals “Elk lichaam is samengesteld, en elk samengesteld ding is ontstaan, dus elk lichaam is ontstaan”; ofwel uitzonderend, zoals “Als de zon opgekomen is, is het dag; maar het is geen dag, dus de zon is niet opgekomen.”وَأَمَّا الْقِيَاسُ الِاسْتِثْنَائِيُّ فَالشَّرْطِيَّةُ الْمَوْضُوعَةُ فِيهِ إِنْ كَانَتْ مُتَّصِلَةً، فَاسْتِثْنَاءُ عَيْنِ الْمُقَدَّمِ يُنْتِجُ عَيْنَ التَّالِي، كَقَوْلِنَا: إِنْ كَانَ هَذَا إِنْسَانًا فَهُوَ حَيَوَانٌ، لَكِنَّهُ إِنْسَانٌ، فَهُوَ حَيَوَانٌ.Dan het uitzonderende syllogisme. Is de voorwaardelijke propositie daarin verbindend, dan levert het bevestigen van het antecedent het consequent op, zoals “Als dit een mens is, is het een dier; maar het is een mens, dus het is een dier.”وَاسْتِثْنَاءُ نَقِيضِ التَّالِي يُنْتِجُ نَقِيضَ الْمُقَدَّمِ، كَقَوْلِنَا: إِنْ كَانَ هَذَا إِنْسَانًا فَهُوَ حَيَوَانٌ، لَكِنَّهُ لَيْسَ بِحَيَوَانٍ، فَلَا يَكُونُ إِنْسَانًا؛En het bevestigen van het tegenstrijdige van het consequent levert het tegenstrijdige van het antecedent op, zoals “Als dit een mens is, is het een dier; maar het is geen dier, dus het is geen mens.”وَإِنْ كَانَتْ مُنْفَصِلَةً فَاسْتِثْنَاءُ عَيْنِ أَحَدِ الْجُزْءَيْنِ يُنْتِجُ نَقِيضَ التَّالِي، كَقَوْلِنَا: الْعَدَدُ إِمَّا زَوْجٌ أَوْ فَرْدٌ، لَكِنَّهُ زَوْجٌ، يُنْتِجُ: أَنَّهُ لَيْسَ بِفَرْدٍ، أَوْ لَكِنَّهُ فَرْدٌ، يُنْتِجُ: أَنَّهُ لَيْسَ بِزَوْجٍ، وَاسْتِثْنَاءُ نَقِيضِ أَحَدِهِمَا يُنْتِجُ عَيْنَ الثَّانِي.Is ze disjunctief, dan levert het bevestigen van het ene deel het tegenstrijdige van het andere op, zoals “Een getal is even of oneven; maar het is even”, wat oplevert: “Het is niet oneven”; of “maar het is oneven”, wat oplevert: “Het is niet even.” En het bevestigen van het tegenstrijdige van het ene deel levert het andere op.

Verwante begrippen

Oefenen

Test jezelf op syllogismen.

Naar de oefening · 16 vragen

Test jezelf

3 vragen. Met 6 of meer van de 10 (twee sterren) gaat het volgende begrip open.

Vraag 1
Wat kenmerkt een uitzonderend syllogisme?
Vraag 2
“Als dit metaal is, is het een lichaam; maar het is geen lichaam.” Wat volgt?
Vraag 3
“Een getal is óf even óf oneven; maar het is niet oneven.” Wat volgt?
العَدَدُ إِمَّا زَوْجٌ أَوْ فَرْدٌ، لَكِنَّهُ لَيْسَ بِفَرْدٍ

Volgende: Middenterm الحَدُّ الأَوْسَط

Verder →