Home / Instemmingen / Eenvoudige omkering

Op slot

Eenvoudige omkering العَكْسُ المُسْتَوِي

Instemmingen · Proposities · 10 van 10

Eenvoudige omkering

al-ʿaks al-mustawī

العَكْسُ المُسْتَوِي

maakt van het van een het en van het predicaat het subject. Bevestigend of ontkennend blijft gelijk, en de waarheid blijft behouden.

Concept · nog niet nagekeken

In beeld

“Elke mens is een dier” wordt omgekeerd tot “Sommige dieren zijn mensen”, niet tot “Elk dier is een mens”: een deel van “dier” ligt buiten “mens”.

Uitleg

Een algemeen ontkennende wordt omgekeerd tot een algemeen ontkennende, en een bevestigende tot een particulier bevestigende.

Een algemeen bevestigende wordt alleen omgekeerd tot een bevestigende, en een particulier ontkennende heeft geen .

Ook geschreven als: omkering.

In de tekst

الْعَكْسُ هُوَ: أَنْ يُصَيَّرَ الْمَوْضُوعُ مَحْمُولًا، وَالْمَحْمُولُ مَوْضُوعًا، مَعَ بَقَاءِ السَّلْبِ وَالإِيجَابِ بِحَالِهِ، وَالتَّصْدِيقِ وَالتَّكْذِيبِ بِحَالِهِ.Omkering is: het subject tot predicaat maken en het predicaat tot subject. Daarbij blijft de bevestiging of ontkenning zoals ze was, en blijft ook de waarheid of onwaarheid zoals ze was.وَالْمُوجَبَةُ الْكُلِّيَّةُ لَا تَنْعَكِسُ كُلِّيَّةً، إِذْ يَصْدُقُ قَوْلُنَا: كُلُّ إِنْسَانٍ حَيَوَانٌ، وَلَا يَصْدُقُ: كُلُّ حَيَوَانٍ إِنْسَانٌ، بَلْ تَنْعَكِسُ جُزْئِيَّةً، لِأَنَّا إِذَا قُلْنَا: كُلُّ إِنْسَانٍ حَيَوَانٌ، يَصْدُقُ: بَعْضُ الْحَيَوَانِ إِنْسَانٌ، فَإِنَّا نَجِدُ الْمَوْضُوعَ شَيْئًا مَوْصُوفًا بِالإِنْسَانِ وَالْحَيَوَانِ، فَيَكُونُ: بَعْضُ الْحَيَوَانِ إِنْسَانًا.De algemeen bevestigende propositie wordt niet omgekeerd tot een algemene: “Elke mens is een dier” is waar, maar “Elk dier is een mens” niet. Ze wordt omgekeerd tot een particuliere: als we zeggen “Elke mens is een dier”, dan is “Sommige dieren zijn mensen” waar. Want het subject is iets wat zowel mens als dier is; dus sommige dieren zijn mensen.وَالْمُوجَبَةُ الْجُزْئِيَّةُ أَيْضًا تَنْعَكِسُ جُزْئِيَّةً بِهَذِهِ الْحُجَّةِ، وَالسَّالِبَةُ الْكُلِّيَّةُ تَنْعَكِسُ سَالِبَةً كُلِّيَّةً، وَذَلِكَ بَيِّنٌ بِنَفْسِهِ، فَإِنَّهُ إِذَا صَدَقَ: لَا شَيْءَ مِنَ الإِنْسَانِ بِحَجَرٍ، صَدَقَ: لَا شَيْءَ مِنَ الْحَجَرِ بِإِنْسَانٍ.De particulier bevestigende propositie wordt op dezelfde manier omgekeerd tot een particuliere, met hetzelfde argument. De algemeen ontkennende propositie wordt omgekeerd tot een algemeen ontkennende, en dat is vanzelf duidelijk: als “Geen mens is een steen” waar is, dan is “Geen steen is een mens” waar.وَالسَّالِبَةُ الْجُزْئِيَّةُ لَا عَكْسَ لَهَا لُزُومًا، فَإِنَّهُ يَصْدُقُ: بَعْضُ الْحَيَوَانِ لَيْسَ بِإِنْسَانٍ، وَلَا يَصْدُقُ عَكْسُهُ.De particulier ontkennende propositie heeft geen omkering die altijd volgt: “Niet elk dier is een mens” is waar, maar de omkering ervan niet.وَالثَّانِي يَرْتَدُّ إِلَى الأَوَّلِ بِعَكْسِ الْكُبْرَى، وَالثَّالِثُ يَرْتَدُّ إِلَيْهِ بِعَكْسِ الصُّغْرَى، وَالرَّابِعُ يَرْتَدُّ إِلَيْهِ بِعَكْسِ التَّرْتِيبِ أَوْ بِعَكْسِ الْمُقَدِّمَتَيْنِ جَمِيعًا.De tweede figuur wordt teruggebracht tot de eerste door de grote premisse om te keren, de derde door de kleine om te keren, en de vierde door de volgorde van de premissen om te draaien of door ze allebei om te keren.

Voorbeelden

“Elke mens is een dier” wordt omgekeerd tot “Sommige dieren zijn mensen”

Verwante begrippen

Oefenen

4 vraag/vragen over dit begrip, in de oefenset voor proposities.

Naar de oefening · 8 vragen

Test jezelf

3 vragen. Met 6 of meer van de 10 (twee sterren) gaat het volgende begrip open.

Vraag 1
Wat doet eenvoudige omkering met een propositie?
Vraag 2
Wat is de eenvoudige omkering van “Elke schrijver is een mens”?
Vraag 3
“Niet elk dier is een mens” is waar, maar “Niet elke mens is een dier” is onwaar. Wat laat dit zien?

Volgende: Syllogisme القِيَاس