قفل
عکس مستوی العَكْسُ المُسْتَوِي
خانهتصدیقات · قضایا · 10 از 10
عکس مستوی
al-ʿaks al-mustawī
العَكْسُ المُسْتَوِي
را آن و محمولش را موضوع آن قرار می‌دهد، در حالی که و صدق آن باقی می‌ماند.
پیش‌نویس · در انتظار بازبینی
در تصویر
توضیح
به سالبهٔ کلیه می‌شود، و به موجبهٔ جزئیه.
تنها به موجبهٔ می‌شود، و جزئیه عکس ندارد.
به این صورت هم نوشته می‌شود: عکس, عکس مستوی قضیه.
در متن
الْعَكْسُ هُوَ: أَنْ يُصَيَّرَ الْمَوْضُوعُ مَحْمُولًا، وَالْمَحْمُولُ مَوْضُوعًا، مَعَ بَقَاءِ السَّلْبِ وَالإِيجَابِ بِحَالِهِ، وَالتَّصْدِيقِ وَالتَّكْذِيبِ بِحَالِهِ.عکس آن است که موضوع، محمول و محمول، موضوع قرار داده شود، در حالی که سلب یا ایجاب به حال خود باقی بماند، و صدق یا کذب نیز به حال خود باقی بماند.وَالْمُوجَبَةُ الْكُلِّيَّةُ لَا تَنْعَكِسُ كُلِّيَّةً، إِذْ يَصْدُقُ قَوْلُنَا: كُلُّ إِنْسَانٍ حَيَوَانٌ، وَلَا يَصْدُقُ: كُلُّ حَيَوَانٍ إِنْسَانٌ، بَلْ تَنْعَكِسُ جُزْئِيَّةً، لِأَنَّا إِذَا قُلْنَا: كُلُّ إِنْسَانٍ حَيَوَانٌ، يَصْدُقُ: بَعْضُ الْحَيَوَانِ إِنْسَانٌ، فَإِنَّا نَجِدُ الْمَوْضُوعَ شَيْئًا مَوْصُوفًا بِالإِنْسَانِ وَالْحَيَوَانِ، فَيَكُونُ: بَعْضُ الْحَيَوَانِ إِنْسَانًا.موجبهٔ کلیه به کلیه عکس نمی‌شود: «هر انسانی حیوان است» صادق است، اما «هر حیوانی انسان است» صادق نیست. به جزئیه عکس می‌شود: هرگاه بگوییم «هر انسانی حیوان است»، «بعضی حیوان‌ها انسان‌اند» صادق است، زیرا موضوع را چیزی می‌یابیم که هم به انسان و هم به حیوان متصف است، پس بعضی حیوان‌ها انسان‌اند.وَالْمُوجَبَةُ الْجُزْئِيَّةُ أَيْضًا تَنْعَكِسُ جُزْئِيَّةً بِهَذِهِ الْحُجَّةِ، وَالسَّالِبَةُ الْكُلِّيَّةُ تَنْعَكِسُ سَالِبَةً كُلِّيَّةً، وَذَلِكَ بَيِّنٌ بِنَفْسِهِ، فَإِنَّهُ إِذَا صَدَقَ: لَا شَيْءَ مِنَ الإِنْسَانِ بِحَجَرٍ، صَدَقَ: لَا شَيْءَ مِنَ الْحَجَرِ بِإِنْسَانٍ.موجبهٔ جزئیه نیز به همین حجت به جزئیه عکس می‌شود. سالبهٔ کلیه به سالبهٔ کلیه عکس می‌شود، و این به خودی خود روشن است: اگر «هیچ انسانی سنگ نیست» صادق باشد، «هیچ سنگی انسان نیست» صادق است.وَالسَّالِبَةُ الْجُزْئِيَّةُ لَا عَكْسَ لَهَا لُزُومًا، فَإِنَّهُ يَصْدُقُ: بَعْضُ الْحَيَوَانِ لَيْسَ بِإِنْسَانٍ، وَلَا يَصْدُقُ عَكْسُهُ.سالبهٔ جزئیه عکسی ندارد که لزوماً از آن به دست آید: «بعضی حیوان‌ها انسان نیستند» صادق است، اما عکس آن صادق نیست.وَالثَّانِي يَرْتَدُّ إِلَى الأَوَّلِ بِعَكْسِ الْكُبْرَى، وَالثَّالِثُ يَرْتَدُّ إِلَيْهِ بِعَكْسِ الصُّغْرَى، وَالرَّابِعُ يَرْتَدُّ إِلَيْهِ بِعَكْسِ التَّرْتِيبِ أَوْ بِعَكْسِ الْمُقَدِّمَتَيْنِ جَمِيعًا.شکل دوم با عکسِ کبری به شکل اول بازگردانده می‌شود، شکل سوم با عکسِ صغری، و شکل چهارم با جابه‌جا کردن ترتیب مقدمات یا با عکسِ هر دو مقدمه.مثال‌ها
- «هر انسانی حیوان است» به «بعضی حیوان‌ها انسان‌اند» عکس می‌شود
اصطلاحات مرتبط
تمرین
4 پرسش دربارهٔ این اصطلاح، در مجموعهٔ تمرین قضایا.
رفتن به تمرین · 8 پرسشخودت را بیازما
3 پرسش. با ۶ از ۱۰ یا بیشتر (دو ستاره) اصطلاح بعدی باز می‌شود.
پرسش 1
عکس مستوی با قضیه چه می‌کند؟
، را و محمول را موضوع قرار می‌دهد؛ موجبه می‌ماند، سالبه می‌ماند، و صادق صادق می‌ماند.
پرسش 2
عکس مستویِ «هر نویسنده‌ای انسان است» چیست؟
تنها به موجبهٔ می‌شود: چنین نیست که هر انسانی نویسنده باشد، اما بعضی انسان‌ها نویسنده‌اند.
پرسش 3
«نه هر حیوانی انسان است» صادق است، اما «نه هر انسانی حیوان است» کاذب است. این چه چیزی را نشان می‌دهد؟
باید صدق را حفظ کند؛ چون عکسِ این صادق ای کاذب به دست می‌دهد، سالبهٔ جزئیه عکس ندارد.
بعدی: قیاس القِيَاس
ادامه ←