دولتمرد و فیلسوف رومی که ترجمهٔ لاتینی‌اش از ایساغوجی و دو شرحش بر آن، کتاب فرفوریوس را نخستین متن منطق در غرب قرون وسطا ساخت.
زندگی
بوئتیوس در حدود ۴۷۵–۴۸۰ م، در دوران فرمانروایی استروگوت‌ها، در خانواده‌ای از اشراف رومی زاده شد. تا سال ۵۱۰ کنسول شده بود و در ۵۲۲ به مقام magister officiorum، یعنی رئیس دستگاه اداری کاخ، رسید. بعدها زندانی و اعدام شد؛ در انتظار اعدام، تسلای فلسفه را نوشت.
او بر آن بود که همهٔ آثار افلاطون و ارسطو را ترجمه و شرح کند، طرحی که با مرگش ناتمام ماند. او ایساغوجیِ فرفوریوس را ترجمه کرد و دو شرح بر آن نوشت: شرح نخست (حدود ۵۰۴–۵۰۵) بر ترجمهٔ لاتینیِ پیشین ماریوس ویکتورینوس، و شرح دوم (حدود ۵۰۷–۵۰۹) بر ترجمهٔ خودش. او در شرح دوم پرسش‌های فرفوریوس دربارهٔ اجناس و انواع را بررسی می‌کند و استدلال می‌کند که ، به‌عنوان انتزاع‌های ذهن، اندیشه‌هایی تهی نیستند.
نامطمئن یا محل اختلاف
- تاریخ‌ها: SEP تولد او را حدود ۴۷۵–۴۷۷ و درگذشتش را احتمالاً ۵۲۶ می‌داند؛ ویکی‌پدیا حدود ۴۸۰ و ۵۲۴ را آورده است.
- محل اعدام او به گونه‌های مختلف گزارش شده است: پاویا، جایی که بقایای او بعدها به خاک سپرده شد، یا ملکی به نام Ager Calventianus (ویکی‌پدیا).
- در اینجا صورت عربیِ تثبیت‌شده‌ای از نام او آورده نمی‌شود، زیرا او در سنت عربی نقشی نداشت.
آثار
- ترجمهٔ لاتینی ایساغوجیِ فرفوریوس — بر فرفوریوسکتاب درسی استاندارد در مدارس و دانشگاه‌های اروپای قرون وسطا شد.ترجمه
- دو شرح بر ایساغوجی — بر فرفوریوسشرح نخست حدود ۵۰۴–۵۰۵ (بر ترجمهٔ ویکتورینوس)، شرح دوم حدود ۵۰۷–۵۰۹ (بر ترجمهٔ خودش)؛ شرح دوم «مسئلهٔ کلیات» قرون وسطا را پیش کشید.شرح
تأثیر
شروح او سه پرسش فرفوریوس دربارهٔ را به یکی از بحث‌های اصلی فلسفهٔ لاتینی قرون وسطا بدل کرد (SEP؛ ویکی‌پدیا).
کار او به شاخهٔ لاتینی تاریخ ایساغوجی تعلق دارد، که جدا از سنت عربی گسترش یافت.
منابع (4)