Ana sayfa / Tasdikler / Mahsûre önerme

Kilitli

Mahsûre önerme المَحْصُورَة

Tasdikler · Önermeler · 5 / 10

Mahsûre önerme

al-maḥṣūra

المَحْصُورَة

, bir aracılığıyla hükmün tamamını mı yoksa bir kısmını mı kapsadığını bildirir.

Taslak · inceleme bekliyor

Görselle

Dört mahsur önerme, dairelerle gösterilmiştir. Taralı kısım, önermenin var olduğunu söylediği kısımdır.

Açıklama

Dört şekli: (“her”), küllî (“hiçbir”), mûcibe (“bazı”) ve cüzî sâlibe (“her … değil”).

Tek bir fert hakkındaki (tekil önerme); olmayan önerme ise (belirsiz önerme) ve gibi işlem görür.

Şöyle de yazılır: mahsure, sûr, nicelenmiş önerme.

Metinde

وَكُلُّ وَاحِدَةٍ مِنْهُمَا إِمَّا مَخْصُوصَةٌ كَمَا ذَكَرْنَا، وَإِمَّا كُلِّيَّةٌ مُسَوَّرَةٌ كَقَوْلِنَا: كُلُّ إِنْسَانٍ كَاتِبٌ، وَلَا شَيْءَ مِنَ الإِنْسَانِ بِكَاتِبٍ، وَإِمَّا جُزْئِيَّةٌ مُسَوَّرَةٌ كَقَوْلِنَا: بَعْضُ الإِنْسَانِ كَاتِبٌ، وَبَعْضُ الإِنْسَانِ لَيْسَ بِكَاتِبٍ، وَإِمَّا أَنْ لَا يَكُونَ كَذَلِكَ وَتُسَمَّى: مُهْمَلَةً كَقَوْلِنَا: الإِنْسَانُ كَاتِبٌ، وَالإِنْسَانُ لَيْسَ بِكَاتِبٍ.Bu ikisinden her biri ya şahsiyyedir, verilen örneklerde olduğu gibi; ya sûrlu küllîdir, “Her insan kâtiptir” ve “Hiçbir insan kâtip değildir” gibi; ya sûrlu cüzîdir, “Bazı insan kâtiptir” ve “Bazı insan kâtip değildir” gibi; ya da hiçbiri değildir ve o zaman mühmele diye adlandırılır, “İnsan kâtiptir” ve “İnsan kâtip değildir” gibi.وَالْمَحْصُورَتَانِ لَا يَتَحَقَّقُ التَّنَاقُضُ بَيْنَهُمَا إِلَّا بَعْدَ اخْتِلَافِهِمَا فِي الْكَمِّيَّةِ، لِأَنَّ الْكُلِّيَّتَيْنِ قَدْ تَكْذِبَانِ كَقَوْلِنَا: كُلُّ إِنْسَانٍ كَاتِبٌ، وَلَا شَيْءَ مِنَ الإِنْسَانِ بِكَاتِبٍ، وَالْجُزْئِيَّتَيْنِ قَدْ تَصْدُقَانِ كَقَوْلِنَا: بَعْضُ الإِنْسَانِ كَاتِبٌ، وَبَعْضُ الإِنْسَانِ لَيْسَ بِكَاتِبٍ.İki mahsûre önerme arasında ancak nicelikte farklı olduklarında tenâkuz olur; çünkü iki küllî birlikte yanlış olabilir, “Her insan kâtiptir” ve “Hiçbir insan kâtip değildir” gibi; iki cüzî de birlikte doğru olabilir, “Bazı insan kâtiptir” ve “Bazı insan kâtip değildir” gibi.

Örnekler

كُلُّ إِنْسَانٍ حَيَوَانٌHer insan hayvandır ( )

İlgili terimler

Alıştırma

Kendinizi sınayın: Önermeler.

Alıştırmaya git · 8 soru

Kendini sına

3 soru. 10 üzerinden 6 veya daha fazlasıyla (iki yıldız) sonraki terim açılır.

Soru 1
Bir önermeyi mahsûre yapan nedir?
Soru 2
“Her cisim metal değildir” önermesi hangi şekildedir?
Soru 3
“İnsan kâtiptir” önermesinin sûru yoktur. Buna ne denir ve nasıl işlem görür?
الإِنْسَانُ كَاتِبٌ

Sıradaki: Şartlı önerme الشَّرْطِيَّة