Arabic text after the print of Deoband after 1336/1917 · translation by The Mantiqi, draft
About this text
al-Mirqāt المِرْقاة
Faḍl-i Imām Khayrābādī (d. 1243 or 1244/1828–29)
Text
Arabic: al-Mirqāt, with al-Shīrkūtī's gloss al-Mirʾāt (gloss not reproduced), checked against the Delhi print of 1286/1869 (Sayyid al-Maṭābiʿ); vowel marks added by The Mantiqi (draft), Kutub Khāna Iʿzāziyya, Deoband after 1336/1917 View the scan
بدان که ارسطاطالیس (ارسطو) حکیم، این را به فرمان اسکندر رومی تدوین کرد، و از همین رو به «معلم اول» ملقب است؛ و فارابی این فن را پیراست، و او معلم دوم است؛ و پس از آنکه کتاب‌های فارابی از میان رفت، شیخ ابوعلی سینا آن را به تفصیل بیان کرد.
و شاید از آنچه در بیان نیاز [به ] بر تو خواندیم، منطق و تعریف آن را دانسته باشی، و آن اینکه منطق به قوانینی است که رعایت آن‌ها ذهن را از خطا در نگه می‌دارد.
هر چیزی است که در آن علم از عوارض آن بحث می‌شود، مانند بدن انسان برای طب، و کلمه و کلام برای علم نحو. پس موضوع معلومات و است، اما نه به‌طور مطلق، بلکه از آن جهت که به تصوری و تصدیقی می‌رسانند.
منطقی از آن جهت که منطقی است کاری به بحث از ندارد؛ چگونه داشته باشد، حال آنکه این بحث از غرض و غایت او بر کنار است! با این همه، بحث از الفاظی که بر معانی می‌کنند ناگزیر است، زیرا افاده و استفاده [یعنی رساندن به دیگران و گرفتن آن از ایشان] بر آن موقوف است؛ و از همین روست که بحث دلالت و الفاظ در کتاب‌های می‌آید.