Ana sayfa / al-Ṣughrā / Ders 10 / 10
Önizleme
1. seviyenin 10. dersine bir bakış. 1. seviye, 1. seviyeden sonra açılır; o zamana kadar bu dersi okuyabilirsin, ama testi ve devamı kapalı kalır.
Kilitli
The exceptive syllogism
al-Ṣughrā kitabına dönHint yolu · 1. seviye · al-Ṣughrā · Ders 10 / 10
The exceptive syllogism
Proof · al-qiyās al-istithnāʾī · s. 17–18
القِياسُ الاسْتِثْنائِيُّ
Taslak · inceleme bekliyor
Kanpur 1279/1862–63 baskısına göre Farsça metin · çeviri The Mantiqi, taslak
Bu metin hakkında
al-Ṣughrā الصُّغْرَى
al-Sayyid al-Sharīf al-Jurjānī (d. 816/1413)
- Metin
- Farsça, The Mantiqi tarafından taş baskıdan, kenar hâşiyeleri olmadan aktarıldı: Majmūʿa-yi manṭiq, Maṭbaʿ-i Alṭāfī, Kanpur 1279/1862–63, pp. 1–8 of the Ṣughrā, after the Kubrā Taramayı gör
- Derslerin takip ettiği
- al-Manṭiq al-manhajī li-l-mubtadiʾīn: al-Ṣughrā wa-l-Awsaṭ wa-l-Kubrā, Arabic version and arrangement by Muḥammad Anwar al-Badakhshānī (Jāmiʿat al-ʿUlūm al-Islāmiyya, ʿAllāma Banūrī Town), Islam Insight, Karachi 1420/1999, s. 5–18. Dersler, The Mantiqi'nin bu baskının sırasıyla kendi açıklamalarıdır; baskının metni telif hakkı altındadır ve aktarılmaz.
- Çeviri
- The Mantiqi'nin kendi çevirisi, İngilizceye ve harekeli Arapçaya; taslak. Arapça, basılı bir Arapça nüshadan alınmadı, Farsçadan çevrildi.
- İnceleme
- Taslak, Ustadh Muhammad Yusuf tarafından incelenmeyi bekliyor.
Metin
Başka bir dil mi lazım? “Google Çeviri” bir pasajı Google'ın makine çevirisinde açar — ilk fikir için kullanışlı, ama bizim tarafımızdan kontrol edilmemiştir. Ya da metni dilediğin bir çevirmene kopyala.
Farsça asıl metin, Majmūʿa-yi manṭiq, Kanpur 1279/1862–63
و اگر دلیل مرکب شود از متصله یا از منفصله آن را قیاس استثنائی خوانند. مثال متصله چون کلما کان هذا الشیء انساناً کان حیواناً، لکنه انسان فهو حیوان، لکنه لیس بحیوان فلیس بانسان. مثال منفصلهٔ حقیقیه چون هذا العدد اما زوج و اما فرد، لکنه زوج فلیس بفرد، لکنه فرد فلیس بزوج، لکنه لیس بزوج فهو فرد، لکنه لیس بفرد فهو زوج. والله اعلم. تمت الرسالة الصغری.
And if a proof is made of a connective or a disjunctive, it is called an exceptive syllogism (qiyās istithnāʾī). An example with a connective: “whenever this thing is a man, it is an animal; but it is a man, so it is an animal; but it is not an animal, so it is not a man.” An example with a real disjunctive: “this number is either even or odd; but it is even, so it is not odd; but it is odd, so it is not even; but it is not even, so it is odd; but it is not odd, so it is even.” And God knows best. Here ends the Ṣughrā.
Arapça çeviri
وَإِذَا تَرَكَّبَ الدَّلِيلُ مِنَ الْمُتَّصِلَةِ أَوِ الْمُنْفَصِلَةِ سُمِّيَ قِيَاسًا اسْتِثْنَائِيًّا. مِثَالُ الْمُتَّصِلَةِ: كُلَّمَا كَانَ هٰذَا الشَّيْءُ إِنْسَانًا كَانَ حَيَوَانًا، لٰكِنَّهُ إِنْسَانٌ فَهُوَ حَيَوَانٌ، لٰكِنَّهُ لَيْسَ بِحَيَوَانٍ فَلَيْسَ بِإِنْسَانٍ. وَمِثَالُ الْمُنْفَصِلَةِ الْحَقِيقِيَّةِ: هٰذَا الْعَدَدُ إِمَّا زَوْجٌ أَوْ فَرْدٌ، لٰكِنَّهُ زَوْجٌ فَلَيْسَ بِفَرْدٍ، لٰكِنَّهُ فَرْدٌ فَلَيْسَ بِزَوْجٍ، لٰكِنَّهُ لَيْسَ بِزَوْجٍ فَهُوَ فَرْدٌ، لٰكِنَّهُ لَيْسَ بِفَرْدٍ فَهُوَ زَوْجٌ. وَاللّٰهُ أَعْلَمُ. تَمَّتِ الرِّسَالَةُ الصُّغْرَى.
Google Çeviri ↗s. 8
Ders
A proof made of or is called the (qiyās istithnāʾī), because its second begins with “but” (lākin), the word of exception.
With a : “whenever this thing is a man, it is an animal; but it is a man, so it is an animal”. Or: “… but it is not an animal, so it is not a man”.
With a real the book gives four ways: “this number is either even or odd; but it is even, so it is not odd”; “but it is odd, so it is not even”; “but it is not even, so it is odd”; “but it is not odd, so it is even”. Affirming one part yields the denial of the other, and denying one part yields the other. That is why the real disjunctive allows the most exceptions.
Terimler
- القِياسُ الاسْتِثْنائِيُّ al-qiyās al-istithnāʾī
- exceptive syllogism: made of a conditional and a “but”
- لٰكِنْ lākin
- “but”, the word of exception
- الاسْتِثْناءُ al-istithnāʾ
- exception: the premise that affirms or denies one part
- النَّقِيضُ al-naqīḍ
- the contradictory
Örnekler
كُلَّما كانَ هٰذا الشَّيْءُ إِنْسانًا كانَ حَيَوانًا، لٰكِنَّهُ إِنْسانٌ، فَيَكُونُ حَيَوانًا
with a conjunctive
هٰذا العَدَدُ إِمّا زَوْجٌ وَإِمّا فَرْدٌ، لٰكِنَّهُ زَوْجٌ، فَلَيْسَ بِفَرْدٍ
with a real disjunctive
Kendini sına
Bu ders üzerine 3 soru. 10 üzerinden 6 veya daha fazlasıyla (iki yıldız) sonraki ders açılır.
Soru 1
“This number is either even or odd; but it is not even…” What follows?
In a real disjunctive, denying one part yields the other: not even, so odd.
Soru 2
What makes a syllogism exceptive (istithnāʾī) rather than conjunctive?
The exceptive syllogism uses a conjunctive or disjunctive proposition and a second premise of exception (“but …”).
Soru 3
“Whenever this thing is a man, it is an animal; but it is not an animal…” What follows?
Denying what follows denies what it follows from: not an animal, so not a man.
Bu, al-Ṣughrā kitabının son dersiydi.
Sıradaki: al-Kubrā