خانه / al-Ṣughrā / درس 10 از 10
پیش‌نمایش
نگاهی به درس 10 از سطح 1. سطح 1 پس از سطح 1 باز می‌شود؛ تا آن زمان می‌توانی این درس را بخوانی، اما آزمون آن و راه پس از آن بسته می‌ماند.
قفل
The exceptive syllogism
بازگشت به al-Ṣughrāمسیر هندی · سطح 1 · al-Ṣughrā · درس 10 از 10
The exceptive syllogism
Proof · al-qiyās al-istithnāʾī · ص 17–18
القِياسُ الاسْتِثْنائِيُّ
پیش‌نویس · در انتظار بازبینی
متن فارسی بر پایهٔ چاپ Kanpur 1279/1862–63 · ترجمهٔ The Mantiqi، پیش‌نویس
دربارهٔ این متن
al-Ṣughrā الصُّغْرَى
al-Sayyid al-Sharīf al-Jurjānī (d. 816/1413)
- متن
- فارسی, رونویسی The Mantiqi از چاپ سنگی، بدون حاشیه‌های کنار صفحه: Majmūʿa-yi manṭiq, Maṭbaʿ-i Alṭāfī, Kanpur 1279/1862–63, pp. 1–8 of the Ṣughrā, after the Kubrā دیدن تصویر اسکن
- درس‌ها دنبال می‌کنند
- al-Manṭiq al-manhajī li-l-mubtadiʾīn: al-Ṣughrā wa-l-Awsaṭ wa-l-Kubrā, Arabic version and arrangement by Muḥammad Anwar al-Badakhshānī (Jāmiʿat al-ʿUlūm al-Islāmiyya, ʿAllāma Banūrī Town), Islam Insight, Karachi 1420/1999, ص 5–18. درس‌ها توضیح خود The Mantiqi به ترتیب این چاپ است؛ متن آن دارای حق نشر است و نقل نمی‌شود.
- ترجمه
- کار خود The Mantiqi، به انگلیسی و به عربی اعراب‌گذاری‌شده؛ پیش‌نویس. عربی از فارسی ترجمه شده، نه از نسخه‌ای چاپی به عربی گرفته شده.
- بازبینی
- پیش‌نویس، در انتظار بازبینی Ustadh Muhammad Yusuf.
متن
زبان دیگری لازم داری؟ «Google Translate» بخشی از متن را در ترجمهٔ ماشینی گوگل باز می‌کند — برای برداشت نخست سودمند است، اما ما آن را بازبینی نکرده‌ایم. یا متن را در مترجم دلخواهت رونوشت کن.
اصل فارسی، Majmūʿa-yi manṭiq, Kanpur 1279/1862–63
و اگر دلیل مرکب شود از متصله یا از منفصله آن را قیاس استثنائی خوانند. مثال متصله چون کلما کان هذا الشیء انساناً کان حیواناً، لکنه انسان فهو حیوان، لکنه لیس بحیوان فلیس بانسان. مثال منفصلهٔ حقیقیه چون هذا العدد اما زوج و اما فرد، لکنه زوج فلیس بفرد، لکنه فرد فلیس بزوج، لکنه لیس بزوج فهو فرد، لکنه لیس بفرد فهو زوج. والله اعلم. تمت الرسالة الصغری.
And if a proof is made of a connective or a disjunctive, it is called an exceptive syllogism (qiyās istithnāʾī). An example with a connective: “whenever this thing is a man, it is an animal; but it is a man, so it is an animal; but it is not an animal, so it is not a man.” An example with a real disjunctive: “this number is either even or odd; but it is even, so it is not odd; but it is odd, so it is not even; but it is not even, so it is odd; but it is not odd, so it is even.” And God knows best. Here ends the Ṣughrā.
ترجمهٔ عربی
وَإِذَا تَرَكَّبَ الدَّلِيلُ مِنَ الْمُتَّصِلَةِ أَوِ الْمُنْفَصِلَةِ سُمِّيَ قِيَاسًا اسْتِثْنَائِيًّا. مِثَالُ الْمُتَّصِلَةِ: كُلَّمَا كَانَ هٰذَا الشَّيْءُ إِنْسَانًا كَانَ حَيَوَانًا، لٰكِنَّهُ إِنْسَانٌ فَهُوَ حَيَوَانٌ، لٰكِنَّهُ لَيْسَ بِحَيَوَانٍ فَلَيْسَ بِإِنْسَانٍ. وَمِثَالُ الْمُنْفَصِلَةِ الْحَقِيقِيَّةِ: هٰذَا الْعَدَدُ إِمَّا زَوْجٌ أَوْ فَرْدٌ، لٰكِنَّهُ زَوْجٌ فَلَيْسَ بِفَرْدٍ، لٰكِنَّهُ فَرْدٌ فَلَيْسَ بِزَوْجٍ، لٰكِنَّهُ لَيْسَ بِزَوْجٍ فَهُوَ فَرْدٌ، لٰكِنَّهُ لَيْسَ بِفَرْدٍ فَهُوَ زَوْجٌ. وَاللّٰهُ أَعْلَمُ. تَمَّتِ الرِّسَالَةُ الصُّغْرَى.
ص 8
درس
A proof made of or is called the (qiyās istithnāʾī), because its second begins with “but” (lākin), the word of exception.
With a : “whenever this thing is a man, it is an animal; but it is a man, so it is an animal”. Or: “… but it is not an animal, so it is not a man”.
With a real the book gives four ways: “this number is either even or odd; but it is even, so it is not odd”; “but it is odd, so it is not even”; “but it is not even, so it is odd”; “but it is not odd, so it is even”. Affirming one part yields the denial of the other, and denying one part yields the other. That is why the real disjunctive allows the most exceptions.
اصطلاحات
- القِياسُ الاسْتِثْنائِيُّ al-qiyās al-istithnāʾī
- exceptive syllogism: made of a conditional and a “but”
- لٰكِنْ lākin
- “but”, the word of exception
- الاسْتِثْناءُ al-istithnāʾ
- exception: the premise that affirms or denies one part
- النَّقِيضُ al-naqīḍ
- the contradictory
مثال‌ها
كُلَّما كانَ هٰذا الشَّيْءُ إِنْسانًا كانَ حَيَوانًا، لٰكِنَّهُ إِنْسانٌ، فَيَكُونُ حَيَوانًا
with a conjunctive
هٰذا العَدَدُ إِمّا زَوْجٌ وَإِمّا فَرْدٌ، لٰكِنَّهُ زَوْجٌ، فَلَيْسَ بِفَرْدٍ
with a real disjunctive
خودت را بیازما
3 پرسش دربارهٔ این درس. با ۶ از ۱۰ یا بیشتر (دو ستاره) درس بعدی باز می‌شود.
پرسش 1
“This number is either even or odd; but it is not even…” What follows?
In a real disjunctive, denying one part yields the other: not even, so odd.
پرسش 2
What makes a syllogism exceptive (istithnāʾī) rather than conjunctive?
The exceptive syllogism uses a conjunctive or disjunctive proposition and a second premise of exception (“but …”).
پرسش 3
“Whenever this thing is a man, it is an animal; but it is not an animal…” What follows?
Denying what follows denies what it follows from: not an animal, so not a man.
این آخرین درس al-Ṣughrā بود.
بعدی: al-Kubrā