قفل
صغری و کبری الصُّغْرَى وَالكُبْرَى
خانهتصدیقات · قیاس · 5 از 6
صغری و کبری
al-ṣughrā wa-l-kubrā
الصُّغْرَى وَالكُبْرَى
ای است که را در بر دارد؛ کبری مقدمه‌ای است که را در بر دارد.
در تصویر
توضیح
در سنت عربی، نخست ذکر می‌شود.
به این صورت هم نوشته می‌شود: صغری, کبری.
در متن
وَالْمُكَرَّرُ بَيْنَ مُقَدِّمَتَيِ الْقِيَاسِ يُسَمَّى: حَدًّا أَوْسَطَ، وَمَوْضُوعُ الْمَطْلُوبِ يُسَمَّى: حَدًّا أَصْغَرَ، وَمَحْمُولُهُ يُسَمَّى: حَدًّا أَكْبَرَ؛ وَالْمُقَدِّمَةُ الَّتِي فِيهَا الأَصْغَرُ تُسَمَّى: صُغْرَى، وَالَّتِي فِيهَا الأَكْبَرُ تُسَمَّى: كُبْرَى، وَهَيْئَةُ التَّأْلِيفِ تُسَمَّى: شَكْلًا.آنچه در هر دو مقدمهٔ قیاس تکرار می‌شود حد وسط نامیده می‌شود؛ موضوعِ نتیجهٔ مطلوب حد اصغر و محمول آن حد اکبر نامیده می‌شود. مقدمه‌ای که حد اصغر را در بر دارد صغری، و آنکه حد اکبر را در بر دارد کبری نامیده می‌شود، و هیئتِ ترکیب آن دو شکل نامیده می‌شود.وَضُرُوبُهُ الْمُنْتِجَةُ أَرْبَعَةٌ: الضَّرْبُ الأَوَّلُ: كُلُّ جِسْمٍ مُؤَلَّفٌ، وَكُلُّ مُؤَلَّفٍ حَادِثٌ، فَكُلُّ جِسْمٍ حَادِثٌ. الثَّانِي: كُلُّ جِسْمٍ مُؤَلَّفٌ، وَلَا شَيْءَ مِنَ الْمُؤَلَّفِ بِقَدِيمٍ، فَلَا شَيْءَ مِنَ الْجِسْمِ بِقَدِيمٍ. الثَّالِثُ: بَعْضُ الْجِسْمِ مُؤَلَّفٌ، وَكُلُّ مُؤَلَّفٍ حَادِثٌ، فَبَعْضُ الْجِسْمِ حَادِثٌ. الرَّابِعُ: بَعْضُ الْجِسْمِ مُؤَلَّفٌ، وَلَا شَيْءَ مِنَ الْمُؤَلَّفِ بِقَدِيمٍ، فَبَعْضُ الْجِسْمِ لَيْسَ بِقَدِيمٍ.ضروب منتجِ آن چهار است. اول: هر جسمی مؤلَّف است، و هر مؤلَّفی حادث است، پس هر جسمی حادث است. دوم: هر جسمی مؤلَّف است، و هیچ مؤلَّفی قدیم نیست، پس هیچ جسمی قدیم نیست. سوم: بعضی جسم‌ها مؤلَّف‌اند، و هر مؤلَّفی حادث است، پس بعضی جسم‌ها حادث‌اند. چهارم: بعضی جسم‌ها مؤلَّف‌اند، و هیچ مؤلَّفی قدیم نیست، پس بعضی جسم‌ها قدیم نیستند.اصطلاحات مرتبط
تمرین
خودتان را در قیاس بیازمایید.
رفتن به تمرین · 16 پرسشخودت را بیازما
3 پرسش. با ۶ از ۱۰ یا بیشتر (دو ستاره) اصطلاح بعدی باز می‌شود.
پرسش 1
کدام مقدمه صغری است؟
به نام حدهایی که در بر دارند نامیده میشوند: را در بر دارد و کبری را. هر دو را در بر دارند.
پرسش 2
نتیجه «هر انسانی جسم است» است، و مقدمات «هر حیوانی جسم است» و «هر انسانی حیوان است». کدام‌یک کبری است؟
، یعنی «جسم»، است، و ای که آن را در بر دارد «هر حیوانی جسم است» است، به هر ترتیبی که مقدمات آورده شوند.
پرسش 3
در سنت عربی، کدام مقدمه نخست ذکر می‌شود؟
کتابهای عربی را نخست میآورند، مانند «هر جسمی است، و هر مؤلَّفی حادث است».
بعدی: شکل الشَّكْل
ادامه ←