قفل
حد وسط الحَدُّ الأَوْسَط
خانهتصدیقات · قیاس · 4 از 6
حد وسط
al-ḥadd al-awsaṭ
الحَدُّ الأَوْسَط
(حد اوسط) حدی است که در هر دو تکرار می‌شود و در حذف می‌گردد.
پیش‌نویس · در انتظار بازبینی
در تصویر
توضیح
و آن است.
در «هر انسانی حیوان است؛ هر حیوانی جسم است»، «حیوان» است.
به این صورت هم نوشته می‌شود: حد اوسط, اوسط.
در متن
وَالْمُكَرَّرُ بَيْنَ مُقَدِّمَتَيِ الْقِيَاسِ يُسَمَّى: حَدًّا أَوْسَطَ، وَمَوْضُوعُ الْمَطْلُوبِ يُسَمَّى: حَدًّا أَصْغَرَ، وَمَحْمُولُهُ يُسَمَّى: حَدًّا أَكْبَرَ؛ وَالْمُقَدِّمَةُ الَّتِي فِيهَا الأَصْغَرُ تُسَمَّى: صُغْرَى، وَالَّتِي فِيهَا الأَكْبَرُ تُسَمَّى: كُبْرَى، وَهَيْئَةُ التَّأْلِيفِ تُسَمَّى: شَكْلًا.آنچه در هر دو مقدمهٔ قیاس تکرار می‌شود حد وسط نامیده می‌شود؛ موضوعِ نتیجهٔ مطلوب حد اصغر و محمول آن حد اکبر نامیده می‌شود. مقدمه‌ای که حد اصغر را در بر دارد صغری، و آنکه حد اکبر را در بر دارد کبری نامیده می‌شود، و هیئتِ ترکیب آن دو شکل نامیده می‌شود.وَالأَشْكَالُ أَرْبَعَةٌ، لِأَنَّ الْحَدَّ الأَوْسَطَ إِنْ كَانَ مَحْمُولًا فِي الصُّغْرَى مَوْضُوعًا فِي الْكُبْرَى فَهُوَ: الشَّكْلُ الأَوَّلُ، وَإِنْ كَانَ مَحْمُولًا فِيهِمَا فَهُوَ: الشَّكْلُ الثَّانِي، وَإِنْ كَانَ مَوْضُوعًا فِيهِمَا فَهُوَ: الشَّكْلُ الثَّالِثُ، وَإِنْ كَانَ مَوْضُوعًا فِي الصُّغْرَى مَحْمُولًا فِي الْكُبْرَى فَهُوَ: الشَّكْلُ الرَّابِعُ.اشکال چهار است، زیرا اگر حد وسط در صغری محمول و در کبری موضوع باشد، شکل اول است؛ اگر در هر دو محمول باشد، شکل دوم؛ اگر در هر دو موضوع باشد، شکل سوم؛ و اگر در صغری موضوع و در کبری محمول باشد، شکل چهارم.اصطلاحات مرتبط
تمرین
4 پرسش دربارهٔ این اصطلاح، در مجموعهٔ تمرین قیاس.
رفتن به تمرین · 16 پرسشخودت را بیازما
3 پرسش. با ۶ از ۱۰ یا بیشتر (دو ستاره) اصطلاح بعدی باز می‌شود.
پرسش 1
حد وسط (حد اوسط) در قیاس چیست؟
دو را به هم پیوند می‌دهد و سپس کنار میرود: تنها و را با هم جمع میکند.
پرسش 2
در «هر سنگی جسم است؛ هر جسمی مؤلَّف است»، حد وسط کدام است؟
«جسم» در هر دو آمده و در ، «هر سنگی است»، حذف شده است.
پرسش 3
نتیجهٔ قیاسی «هر فلزی جسم است» است. حد اصغر کدام است؟
است، در اینجا «فلز»؛ ، یعنی «جسم»، است.
بعدی: صغری و کبری الصُّغْرَى وَالكُبْرَى
ادامه ←