Ana sayfa / Tasavvurlar / Mutâbakat delâleti

Kilitli

Mutâbakat delâleti دَلَالَةُ المُطَابَقَة

Tasavvurlar · Lafızlar ve delâlet · 3 / 8

Mutâbakat delâleti

dalālat al-muṭābaqa

دَلَالَةُ المُطَابَقَة

, bir , kendisi için konulduğu anlamın tamamına delâlet etmesidir.

Taslak · inceleme bekliyor

Görselle

Mutabakat: “insan”, konulduğu anlamın bütününe delâlet eder: “nâtık hayvan”.

Açıklama

ile anlam tam olarak örtüşür; (örtüşme) adı buradan gelir.

Diğer iki çeşidin temeli odur: bir , anlamının bir parçasına ya da ona eşlik eden bir şeye ancak önce anlamın tamamına ettiği için delâlet edebilir.

Şöyle de yazılır: mutâbakat, delâlet-i mutâbakıyye, mutâbakî delâlet.

Metinde

إِيسَاغُوجِي: اللَّفْظُ الدَّالُّ يَدُلُّ عَلَى مَا وُضِعَ لَهُ بِالْمُطَابَقَةِ، وَعَلَى جُزْئِهِ بِالتَّضَمُّنِ إِنْ كَانَ لَهُ جُزْءٌ، وَعَلَى مَا يُلَازِمُهُ فِي الذِّهْنِ بِالِالْتِزَامِ،Īsāghūjī (Giriş): delâlet eden lafız, kendisi için konulduğu şeye mutâbakat yoluyla, bir parçası varsa onun parçasına tazammun yoluyla ve zihinde ona eşlik eden şeye iltizam yoluyla delâlet eder;كَالإِنْسَانِ، فَإِنَّهُ يَدُلُّ عَلَى الْحَيَوَانِ النَّاطِقِ بِالْمُطَابَقَةِ، وَعَلَى أَحَدِهِمَا بِالتَّضَمُّنِ، وَعَلَى قَابِلِ الْعِلْمِ وَصَنْعَةِ الْكِتَابَةِ بِالِالْتِزَامِ؛“insan” gibi: o, “nâtık hayvan”a mutâbakat yoluyla, ikisinden birine tazammun yoluyla, “ilme ve yazı sanatına kabiliyetli olan”a ise iltizam yoluyla delâlet eder.

Örnekler

دَلَالَةُ الإِنْسَانِ عَلَى الحَيَوَانِ النَّاطِقِ“insan” lafzının nâtık hayvana delâlet etmesi

İlgili terimler

Alıştırma

Bu terimle ilgili 1 soru, Lafızlar ve delâlet alıştırma setinde.

Alıştırmaya git · 7 soru

Kendini sına

3 soru. 10 üzerinden 6 veya daha fazlasıyla (iki yıldız) sonraki terim açılır.

Soru 1
Mutâbakat delâleti nedir?
Soru 2
“At” lafzının “kişneyen hayvan” için konulduğunu varsayalım. “At” “kişneyen hayvan”a delâlet ettiğinde bu hangi çeşit delâlettir?
Soru 3
Bu delâlete neden mutâbakat (“örtüşme”) denir?
دَلَالَةُ المُطَابَقَة

Sıradaki: Tazammun delâleti دَلَالَةُ التَّضَمُّن