Çok eser vermiş Osmanlı âlimi, sûfî ve şairi, Şehzade Mustafa'nın hocası; Kâtî'nin Īsāghūjī şerhine bir hâşiye yazdı.
Life
Sürûrî 897/1492'de Gelibolu'da doğdu. Tüccar olan babası Şâban Efendi, II. Bayezid Amasya'da şehzadeyken onun hazinedarlığını yapmıştı. İzmitli Kara Dâvud, Nihâlî, Tâcîzâde Câfer Çelebi, Taşköprizâde Mustafa Efendi ve başkalarından okudu; 927/1521'de İstanbul'da kadı naibi olarak mesleğe başladı, Nakşibendî yoluna yöneldi, hacca gitti ve aralarında Sarıca Paşa, Pîrî Mehmed Paşa ve Kasım Paşa medreselerinin de bulunduğu birçok İstanbul medresesinde ders verdi.
955/1548'de Kanûnî Sultan Süleyman onu, Karaman ve Amasya'da büyük oğlu Şehzade Mustafa'nın hocalığına çağırdı. Şehzade 960/1553'te idam edilince kamusal hayattan çekildi, resmî gelirini kaybetti ve kendi kitaplarını istinsah ederek geçindi. TDV'ye göre 7 Cemâziyelevvel 969'da (13 Ocak 1562) İstanbul'da kolera yüzünden vefat etti. Hiç evlenmedi ve mahallesinde bir veli olarak görüldü.
TDV onu Kanûnî döneminin en tanınmış ve en verimli şârihi olarak niteler. Baḥr al-maʿārif'i ve belâgat üzerine ilk kapsamlı Türkçe el kitabı, Mevlânâ'nın Mesnevî'sine yazdığı Farsça şerh ise Anadolu'da yazılmış ilk tam Mesnevî şerhi kabul edilir.
Uncertain or disputed
- Īsāghūjī üzerine eserinin al-Abharī'nin metnine bir şerh mi (Kâtip Çelebi; TDV, “ÎSÂGŪCΔ), yoksa Kâtî'nin şerhine bir hâşiye mi (TDV, “SÜRÛRΔ) olduğu.
Works
- Ḥāshiya ʿalā Sharḥ Ḥusām al-Kātī ʿalā l-Īsāghūjī حَاشِيَةٌ عَلَى شَرْحِ حُسَامٍ الكَاتِيِّ عَلَى إِيسَاغُوجِي — üzerine KâtîTDV'nin Sürûrî maddesinde böyle tarif edilir. Kâtip Çelebi ve TDV'nin Īsāghūjī maddesi ise Muslihuddin Mustafa b. Şâban'a ait bir “şerh” kaydeder; bunlar aynı eser olabilir.hâşiye
- Baḥr al-maʿārif بَحْرُ المَعَارِفAruz, kafiye ve edebî terimler üzerine 956/1549'da tamamlanmış Türkçe bir el kitabı.eser
Sources (3)