Zekeriyyâ el-Ensârî'nin Īsāghūjī şerhine yazdığı hâşiye, on sekizinci yüzyıldan sonra geleneğe yapılan Mısır katkılarından biri olan Mısırlı âlim ve Ezher şeyhi.
Life
Hasan el-Attâr 1180/1766'da Kahire'de Mağribî kökenli bir ailede doğdu; attar (koku satıcısı) olan babası, dükkâna katılması yerine Ezher'de okumasına izin verdi. Dinî yanı sıra astronomi, mühendislik, coğrafya ve tıp tahsil etti. Mısır'ın Fransız işgali sırasında (1798) önce Asyut'a kaçtı, sonra Kahire'ye döndü, Fransız âlimlerle tanıştı, onlardan Fransızca ve modern ilimleri öğrendi ve onlara Arapça öğretti.
Ardından yıllarca Suriye, Hicaz, Anadolu ve Balkanlar'da dolaştı, evlenip bir süre Arnavutluk'ta İşkodra'ya yerleşti ve 1813'te Mısır'a döndü; burada Ezher'de hoca oldu. Kavalalı Mehmed Ali Paşa döneminde resmî gazete al-Waqāʾiʿ al-Miṣriyya'nın (kuruluşu 1828) baş editörü oldu ve 1830'da, vefatına kadar sürdüreceği Ezher şeyhliğine tayin edildi.
TDV, onun öğretimin ıslahçısı olarak rolünü vurgular: talebelerini ana kaynaklara dönmeye ve açık yazmaya teşvik etmiş, okullarda modern okutulmasını tavsiye etmiştir; öğrencisi Rifâa et-Tahtâvî, onun teşvikiyle diller okulunu kurmuştur.
Uncertain or disputed
- TDV vefatını 1250/1834 olarak verir; F. de Jong'un seyahatleri üzerine makalesi tarihlerini 1766–1835 olarak verir (hicrî 1250 yılı 1834–35'e denk gelir).
Works
- Ḥāshiya ʿalā Sharḥ Shaykh al-Islām Zakariyyā al-Anṣārī ʿalā matn Īsāghūjī حَاشِيَةٌ عَلَى شَرْحِ زَكَرِيَّا الأَنْصَارِيِّ عَلَى إِيسَاغُوجِي — üzerine Şeyhülislâm Zekeriyyâ el-EnsârîEnsârî'nin al-Maṭlaʿ'ına bir hâşiye; Kahire'de hicrî 1321'de basıldı (TDV).hâşiye
- al-Ḥāshiya al-kubrā ʿalā Sharḥ Maqūlāt al-Sujāʿī الحَاشِيَةُ الكُبْرَى عَلَى مَقُولَاتِ السُّجَاعِيّOn kategori üzerine bir metne dair; aynı esere yazdığı küçük hâşiyesiyle birlikte basıldı (Kahire 1282, 1303, 1328).hâşiye
- Ḥāshiya ʿalā Sharḥ al-Tahdhīb حَاشِيَةٌ عَلَى شَرْحِ التَّهْذِيبUbeydullah el-Habîsî'nin Teftâzânî'nin Tahdhīb al-manṭiq'ine yazdığı şerh üzerine (Bulak 1296; Kahire 1318).hâşiye
Reception
TDV'nin Īsāghūjī maddesi, Attâr'ın eserini on sekizinci yüzyıldan sonra Mısır'da yazılan şerhlerin en dikkate değeri olarak öne çıkarır.
Sources (2)