The five modals and conversion

فصل. نسبت محمول با موضوع خواه بایجاب خواه بسلب شاید که ضروری باشد یعنی مستحیل الانفکاک باشد، آن را قضیهٔ ضروریهٔ مطلقه خوانند چون کل انسان حیوان بالضرورة و لا شیء من الانسان بحجر بالضرورة؛ و شاید که سلب ضرورت از هر دو طرف باشد، آن را ممکنهٔ خاصه خوانند چون کل انسان کاتب بالامکان الخاص و لا شیء من الانسان بکاتب بالامکان الخاص، موجبه و سالبه را معنی یکی است، یعنی ثبوت کتابت و سلب کتابت هیچکدام انسان را ضروری نیست؛ و یا از یک طرف باشد که مخالف حکم اوست، آن را ممکنهٔ عامه خوانند چون کل انسان کاتب بالامکان العام یعنی سلب کتابت از انسان ضروری نیست، و چون لا شیء من الانسان بکاتب بالامکان العام یعنی ثبوت کتابت انسان را ضروری نیست؛ و شاید که بدوام باشد یعنی همیشگی بی اعتبار ضرورت، آن را دائمهٔ مطلقه خوانند چون کل فلک متحرک دائماً؛ و شاید که بالفعل باشد یعنی فی الجمله، آن را مطلقهٔ عامه خوانند چون کل انسان متنفس بالفعل. فصل. عکس قضیهٔ حملیه آن باشد که محمول را موضوع کنند و موضوع را محمول بر وجهی که ایجاب و سلب و صدق اصلی محفوظ باشد. پس موجبهٔ کلیه موجبهٔ جزئیه منعکس شود، مثلاً هرگاه که کل انسان حیوان صادق شود بعض الحیوان انسان صادق شود؛ همچنین موجبهٔ جزئیه موجبهٔ جزئیه منعکس شود، مثلاً بعض الحیوان انسان صادق شود بعض الانسان حیوان نیز صادق شود، زیرا که موضوع و محمول با هم متلاقی شده اند در ذات موضوع، و شاید که محمول اعم باشد پس در عکس کلیه صادق نباشد. و سالبهٔ کلیه کنفسها منعکس شود چون ضروریه باشد، مثلاً هرگاه که لا شیء من الانسان بحجر بالضرورة صادق باشد لا شیء من الحجر بانسان بالضرورة صادق باشد. و سالبهٔ جزئیه را عکس لازم نیست، زیرا که لیس بعض الحیوان بانسان صادق است و در عکس وی لیس بعض الانسان بحیوان صادق نیست.

Section. The relation of the predicate to the subject, affirmative or negative, may be necessary, that is, impossible to separate; then the proposition is called absolute necessary, like “every man is an animal by necessity” and “no man is a stone by necessity”. Or necessity may be removed from both sides; then it is called special possible, like “every man is a writer by special possibility” and “no man is a writer by special possibility” — the affirmative and the negative mean the same, namely that neither the writing of man nor its absence is necessary to him. Or it may be removed from one side, the side opposite to the judgement; then it is called general possible, like “every man is a writer by general possibility”, that is, the absence of writing from man is not necessary, and “no man is a writer by general possibility”, that is, writing is not necessary to man. It may be by perpetuity, that is, always, without regard to necessity; then it is called absolute perpetual, like “every sphere is moving, always”. And it may be in fact, that is, at some time; then it is called general absolute, like “every man is breathing, in fact”. Section. The conversion of a categorical proposition is making the predicate the subject and the subject the predicate in such a way that affirmation, negation and the truth of the original are kept. So the universal affirmative converts into a particular affirmative: whenever “every man is an animal” is true, “some animal is a man” is true. Likewise the particular affirmative converts into a particular affirmative: if “some animal is a man” is true, “some man is an animal” is true too, because subject and predicate have met in the subject's person; and since the predicate may be wider, the converse is not true as a universal. The universal negative converts like itself when it is necessary: whenever “no man is a stone, by necessity” is true, “no stone is a man, by necessity” is true. And the particular negative has no necessary converse, for “some animal is not a man” is true, but its converse, “some man is not an animal”, is not true.

KopiërenGoogle Translate ↗pp. 29–32