Essential and accidental; species, genus, and what is fully shared

فصل. کلی را چون قیاس کنیم با حقیقت افراد خود یا تمام حقیقت افراد خود باشد یا جزو حقیقت افراد خود باشد یا خارج از حقیقت افراد خود باشد. آنکه تمام حقیقت افراد خود باشد نوع حقیقی خوانند چون انسان که تمام ماهیت زید و عمرو و بکر و خالد است و ایشان را از یکدیگر امتیاز نیست الا بعوارض مشخصهٔ معینه که در حقیقت و ماهیت انسان دخل ندارد، و چون نوع حقیقی تمام ماهیت افراد خود است افراد وی متفقة الحقیقة باشد پس هرگاه که از فرد وی یا افراد وی بما هو سؤال کنند آن نوع در جواب مقول شود، پس نوع کلی باشد که مقول شود بر امور متفقة الحقیقة در جواب ما هو، مثلاً هرگاه که گویند ما زید و عمرو و بکر جواب انسان باشد. و آنکه جزو حقیقت افراد خود باشد آن را ذاتی گویند و آن منحصر است در جنس و فصل، زیرا که آن جزو حقیقت افراد خود اگر تمام مشترک باشد میان این حقیقت و حقیقت دیگر آن را جنس خوانند، و مراد بتمام مشترک آنست که میان آن دو حقیقت هیچ جزو مشترک خارج از آن نباشد، چون حیوان که تمام مشترک است میان حقیقت انسان و حقیقت فرس، زیرا که انسان و فرس با یکدیگر مشترک اند در ذاتیات بسیار چون جوهر و قابل ابعاد ثلثه و نامی و حساس و متحرک بالاراده، و حیوان عبارت ازین مجموع است. و چون جنس تمام مشترک است میان امور مختلفة الحقائق، پس هرگاه که از آن امور مختلفة الحقائق بما هو سؤال کنند جنس در جواب مقول شود، مثلاً هرگاه که از انسان و فرس بما هما سؤال کنند جواب حیوان باشد، زیرا که سؤال این هنگام از تمام حقیقت مشترک است و آن حیوان است، و اگر از انسان تنها بما هو سؤال کنند سؤال از تمام حقیقت مختصهٔ او باشد و حیوان در جواب نتوان گفت بلکه در جواب حیوان ناطق باید گفت. و ازینجا معلوم شد که جنس کلی است که مقول شود بر امور مختلفة الحقائق در جواب ما هو.

Section. When we compare a universal with the reality of its individuals, it is either the whole reality of its individuals, or a part of it, or outside it. The one that is the whole reality of its individuals is called a real species, like man, which is the whole quiddity of Zayd, ʿAmr, Bakr and Khālid, who are not set apart from one another except by particular individuating accidents that have no share in the reality and quiddity of man. Since the real species is the whole quiddity of its individuals, its individuals agree in reality, so whenever one or several of them is asked about with “what is it?”, that species is given in answer; so the species is a universal said of things that agree in reality in answer to “what is it?”: when one says “what are Zayd, ʿAmr and Bakr?”, the answer is “man”. The one that is a part of the reality of its individuals is called essential, and it is confined to genus and differentia, for that part of the reality of its individuals, if it is the whole of what is shared between this reality and another, is called a genus — and by “the whole of what is shared” is meant that no shared part between the two realities lies outside it, like animal, which is the whole of what is shared between the reality of man and the reality of horse, since man and horse share many essentials, such as substance, being receptive of the three dimensions, growing, sensing and moving by will, and “animal” stands for this whole. And since the genus is the whole of what is shared between things of different realities, whenever those things are asked about with “what are they?”, the genus is given in answer: asked about man and horse with “what are they?”, the answer is “animal”, because the question then is about the whole shared reality, which is animal; whereas if man alone is asked about with “what is it?”, the question is about his whole proper reality, and “animal” cannot be given in answer — the answer must be “rational animal”. From this it is known that the genus is a universal said of things of different realities in answer to “what is it?”.

SalinGoogle Terjemahan ↗hlm. 17–19