قفل
کلی عرضی العَرَضِيّ
خانهتصورات · کلیات خمس · 2 از 7
کلی عرضی
al-ʿaraḍī
العَرَضِيّ
کلی‌ای است که بیرون از آنچه بر آن گفته می‌شود قرار دارد.
در تصویر
توضیح
و اند: «ضاحک» و «ماشی» بر همهٔ انسان‌ها یا بر بعضی از آن‌ها صادق‌اند، اما جزء چیستیِ انسان نیستند.
به این صورت هم نوشته می‌شود: عرضی, عرضیات.
در متن
وَالْكُلِّيُّ إِمَّا ذَاتِيٌّ: وَهُوَ الَّذِي يَدْخُلُ فِي حَقِيقَةِ جُزْئِيَّاتِهِ كَالْحَيَوَانِ بِالنِّسْبَةِ إِلَى الإِنْسَانِ وَالْفَرَسِ، وَإِمَّا عَرَضِيٌّ: وَهُوَ الَّذِي يُخَالِفُهُ كَالضَّاحِكِ بِالنِّسْبَةِ إِلَى الإِنْسَانِ.کلی یا ذاتی است، یعنی آنچه در حقیقتِ جزئیاتش داخل است، مانند «حیوان» نسبت به انسان و اسب؛ یا عرضی، یعنی آنچه چنین نیست، مانند «ضاحک» نسبت به انسان.وَأَمَّا الْعَرَضِيُّ فَإِمَّا أَنْ يَمْتَنِعَ انْفِكَاكُهُ عَنِ الْمَاهِيَّةِ وَهُوَ الْعَرَضُ اللَّازِمُ، أَوْ لَا يَمْتَنِعَ وَهُوَ الْعَرَضُ الْمُفَارِقُ،و اما عرضی: یا جدا شدنش از ماهیت ممتنع است، که عرض لازم است، یا ممتنع نیست، که عرض مفارق است.اصطلاحات مرتبط
تمرین
خودتان را در کلیات خمس بیازمایید.
رفتن به تمرین · 7 پرسشخودت را بیازما
3 پرسش. با ۶ از ۱۰ یا بیشتر (دو ستاره) اصطلاح بعدی باز می‌شود.
پرسش 1
کلیِ عرضی کلی‌ای است که…
در برابر است: بر چیزی گفته می‌شود بیآنکه جزء آن باشد.
پرسش 2
نسبت به انسان، کدام‌یک از این‌ها کلیِ عرضی است؟
«ماشی» بر انسان صادق است اما جزء چیستیِ انسان نیست. «حیوان» برای انسان است، و «زید» جزئی است، نه .
پرسش 3
«ضاحک» بر هر انسانی صادق است. آیا از این رو برای انسان ذاتی است؟
الضَّاحِكُ
صادق بودن بر هر انسان، را نمیکند. «ضاحک» از آنِ هر انسانی است اما بیرون از انسان قرار دارد، پس است.
بعدی: جنس الجِنْس
ادامه ←