The second and third figures

و شرط شکل ثانی آنست که مقدمتین وی مختلفتین باشند در ایجاب و سلب، یعنی یکی موجبه باشد و دیگری سالبه، و کبری وی کلیه باشد، و ضروب منتجهٔ وی نیز چهار است: اول موجبهٔ کلیه صغری و سالبهٔ کلیه کبری، چنانکه همه ج ب است و هیچ از آ ب نیست پس هیچ از ج آ نیست؛ دوم عکس این، چنانکه هیچ از ج ب نیست و همه آ ب است پس هیچ از ج آ نیست؛ سوم موجبهٔ جزئیه صغری و سالبهٔ کلیه کبری، چنانکه بعض ج ب است و هیچ از آ ب نیست پس بعض ج آ نیست؛ چهارم سالبهٔ جزئیه صغری و موجبهٔ کلیه کبری، چنانکه بعض ج ب نیست و همه آ ب است پس بعض ج آ نیست. پس نتیجهٔ شکل ثانی نیست الا سالبه، اما کلیه و اما جزئیه. و شرط شکل ثالث آنست که صغری وی موجبه باشد و یکی از مقدمتین وی کلیه باشد، و ضروب وی شش است: سه منتج ایجاب جزئی و سه منتج سلب جزئی. و آن سه که منتج ایجاب جزئی است: اول موجبتین کلیتین، چنانکه همه ب ج است و همه ب آ است؛ دوم صغری موجبهٔ جزئیه و کبری موجبهٔ کلیه، چنانکه بعض ب ج است و همه ب آ است؛ سوم صغری موجبهٔ کلیه و کبری موجبهٔ جزئیه، چنانکه همه ب ج است و بعض ب آ است، پس نتیجهٔ این سه ضرب بعض ج آ است. و آن سه که منتج سلب جزئی است: اول موجبهٔ کلیه صغری و سالبهٔ کلیه کبری، چنانکه همه ب ج است و هیچ از ب آ نیست؛ دوم موجبهٔ جزئیه صغری و سالبهٔ کلیه کبری، چنانکه بعض ب ج است و هیچ از ب آ نیست؛ سوم موجبهٔ کلیه صغری و سالبهٔ جزئیه کبری، چنانکه همه ب ج است و بعض ب آ نیست؛ و نتیجهٔ این سه ضرب این است که بعض ج آ نیست. و شکل رابع بعید است از طبع، پس او را درینجا اسقاط کردیم.

The condition of the second figure is that its two premises differ in affirmation and negation, one affirmative and the other negative, and that its major be universal. Its productive moods are also four. First, a universal affirmative minor and a universal negative major, as in “every C is B, and no A is B, so no C is A”. Second, the reverse of this, as in “no C is B, and every A is B, so no C is A”. Third, a particular affirmative minor and a universal negative major, as in “some C is B, and no A is B, so some C is not A”. Fourth, a particular negative minor and a universal affirmative major, as in “some C is not B, and every A is B, so some C is not A”. So the conclusion of the second figure is only negative, universal or particular. The condition of the third figure is that its minor be affirmative and one of its two premises universal. Its moods are six: three conclude a particular affirmative and three a particular negative. The three that conclude a particular affirmative: first, two universal affirmatives, as in “every B is C, and every B is A”; second, a particular affirmative minor and a universal affirmative major, as in “some B is C, and every B is A”; third, a universal affirmative minor and a particular affirmative major, as in “every B is C, and some B is A”; the conclusion of these three moods is “some C is A”. The three that conclude a particular negative: first, a universal affirmative minor and a universal negative major, as in “every B is C, and no B is A”; second, a particular affirmative minor and a universal negative major, as in “some B is C, and no B is A”; third, a universal affirmative minor and a particular negative major, as in “every B is C, and some B is not A”; the conclusion of these three moods is “some C is not A”. The fourth figure is far from nature, so we have left it out here.

نَسْختَرْجَمَةُ Google ↗ص 38–40